28.5 C
Ηράκλειο
Πέμπτη 29 Ιουλίου 2021

Θέρος – Θερισμός !!

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΑΡΘΡΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ

Πατήστε για επιπλέον :

Με την ονομασία αυτή ήταν γνωστή η εργασία εκείνη κατά την οποία, οι γεωργοί έκοβαν (θέριζαν) τα σιτεμένα στάχυα των δημητριακών, του σιταριού κυρίως και στη συνέχεια αφού τα συνέλεγαν, τα μετέφεραν στο αλώνι, αλώνιζαν κι έπαιρναν τον καρπό.

Ο θέρος, ήταν εργασία μεγάλης σπουδαιότητας, αφού εξασφάλιζε στην οικογένεια το ψωμί μιάς ολόκληρης χρονιάς. Ο θέρος και μία απ΄ τις δυσκολότερες γεωργικές εργασίες, αφού απαιτούσε συνεχές, ολοήμερο σκύψιμο και γινόταν κάτω από δύσκολες συνθήκες, αφού η θερμοκρασία τον Ιούνιο είναι εξαιρετικά υψηλή. Θέριζαν γυναίκες κι άντρες, φορώντας ρούχα ελαφριά κι όπου ήταν εφικτό ανοιχτόχρωμα για την προστασία απ΄τη ζέστη και μακρυμάνικα για την προφύλαξη απ΄ τ΄αγκάθια.

Οι άντρες φορούσαν στο κεφάλι καπέλλο, στις περισσότερες των περιπτώσεων ψάθινο για να είναι ελαφρύ, ή πρόχειρο χάρτινο, φτιαγμένο από πρόχειρο χαρτί, στρατσόχαρτο ή κι απόκομα εφημερίδας. Μερικές φορές, έδεναν στο κεφάλι ένα μαντήλι που κρέμονταν προς τα πίσω προστατεύοντας τον σβέρκο.

Οι γυναίκες φορούσαν μαντήλια ανοιχτόχρωμα, ενώ συνηθίζανε να φοράνε τις περίφημες βαμπακιέλες, ολόλευκα κεφαλομάντηλα που είχαν επιμεληθεί τις προηγούμενες ημέρες. Τις βαμπακέλες τις έπλεναν, τις λουλάκιαζαν κι αυτές όταν τις χτύπαγε ο ήλιος, αποκτούσαν ένα υπέροχο άσπρο χρώμα και μιά υπέροχη γαλαζίζουσα χροιά.

Το κύριο εργαλείο θερισμού ήταν το δρεπάνι, άλλα βοηθητικά εργαλεία ήταν η παλαμαριά και η δαχτυλή.

Οι θεριστάδες πρίν ξεκινήσουν το θέρισμα, έμπαιναν στο χωράφι, έστρεφαν προς την Ανατολή, έκαναν τον σταυρό τους, έλεγαν διάφορες ευχές στον νοικοκύρη για καλή σοδειά και ξεκινούσαν.

Με το δρεπάνι μάζευαν αρκετά στάχυα, 15 – 20, ανάλογα και το πόσο μεγάλη ήταν η παλάμη του θεριστή και τα έφερναν προς την παλάμη τους, εκεί τα έπιαναν και τραβούσαν το δρεπάνι, αποκόβοντας έτσι τα στάχυα. Όταν έκοβαν τα στάχυα, έπιαναν 2 – 3 απ΄ αυτά και στρίβοντάς επιδέξια γύρω από το μάτσο των σταχυών, έδεναν το μάτσο κατά τέτοιο τρόπο ώστε να μη σκορπίζουν τα στάχυα. Αυτό το μάτσο σταχυών, που προέκυπτε από ένα κόψιμο με το δρεπάνι, λεγόταν χεριά.

Ένα άλλης μορφής κόψιμο σταχυών, πιο πρόχειρο απ΄τις χεριές, ήταν το κόψιμο σε χερόβολα. Ο θεριστής έκοβε με το δρεπάνι τα στάχυα και τα απίθωνε πάνω στην καλαμιά. Ξανάκοβε άλλα στάχυα, τάβαζε κι αυτά πάνω στα προηγούμενα. Έτσι θερίζοντας 4 – 5- φορές, κι αφήνοντας πάνω στην καλαμιά τα κομμενα στάχυα, σχηματίζονταν ένα αρκετά μεγάλο μπουκέτο, άδετων όμως σταχυών. Αυτό το μπουκέτο σταχυών λεγόταν χερόβολο. Ο θερισμός σε χερόβολα, εθεωρείτο περισσότερο πρόχειρος και συνήθως γινόταν για να κάνουν πιο γρήγορα, όταν π.χ. έρχονταν βροχή. Προσπαθούσαν να αποφύγουν αυτού του είδους τον θερισμό γιατί δημιουργούνταν προβλήματα στη σηνέχεια κατά το δεμάτιασμα.

Φωτογραφία: maleviziotis.gr

Όταν τελείωνε ο θερισμός του χωραφιού, ακολουθούσε το δεμάτιασμα. Ένα δεμάτι σιταριού αποτελούνταν από 25 – 30 περίπου χεριές, 6-7 χερόβολα. Οι απλωμένες στο χωράφι χεριές ή τα χερόβολα, μαζευόντουσαν και σχημάτιζαν το δεμάτι. Τα δεμάτια δένονταν ένα – ένα κι αφήνονταν όρθια, με τα στάχυα προς τα πάνω στο χωράφι, ήταν δε έτσι έτοιμα για φόρτωμα και μεταφορά στο αλώνι. Το δεμάτιασμα, ήταν κι αυτή μία δύσκολη εργασία, γιατί έπρεπε τα δεμάτια να είναι φκειαγμένα ομοιόμορφα και σωστά. Για να έχουν αυτά τα χαρακτηριστικά τα δεμάτια, έπρεπε να είναι όμορφες και οι χεριές, να είναι όμορφα και τα χερόβολα, αλλιώς τα δεμάτια δένονταν δύσκολα και δυσκολότερα μεταφέρονταν. Υπήρχε δε και η παροιμία; Κι εσείς κακά χερόβολα, κι εγώ κακά δεμάτια.

Για το θερισμό απαιτούνταν άτομα, όσο το δυνατόν περισσότερα, αλλιώς ο θερισμός ήταν ταλαιπωρεία, ατέλειωτος. Και επειδή ένας ίσον κανένας, έτσι όπως έλεγαν, είχε εφευρεθεί ο θεσμός της δανεικαριάς. Κάνοντας δανεικαριές, τέλειωναν το θερισμό νωρίτερα και πιο ξεκούραστα, αφού μπορούσαν να εργάζονται και να συνομιλούν. Εκτός όμως απ΄τις συνομιλίες, υπήρχαν και τα τραγούδια, που έδιναν ρυθμό στην εργασία, απάλυναν τον κάματο και πρόσφεραν ψυχική τέρψη.

Τη σπουδαιότητα του θερισμού, αλλά και τη σημασία του, δείχνει επίσης και το μεγάλο πλήθος παροιμιών.

Θυμίζουμε εδώ μερικές:

  • Από την αρχή του θεριστή, του δρεπανιού μας η γιορτή.
  • Από το θέρος ως τις ελιές, δεν απολείπουν οι δουλειές.
  • Γενάρη πίνουν το κρασί, το Θεριστή το ξίδι. [δηλ. Το κρασί που μπαίνει στα βαρέλια τον Οκτώβρη , ωριμάζει το Γενάρη αλλά τον Ιούνιο έχει γίνει πια ξίδι]
  • Θέρος, τρύγος, πόλεμος ….και στο αλώνισμα χαρές!
  • Θέρος, τρύγος, πόλεμος, στασιό δεν έχουν. [δηλ. Ο θερισμός, ο τρύγος και ο πόλεμος δεν επιτρέπουν ξεκούραση, μέχρι να τελειώσουν]
  • Θέρος, τρύγος, πόλεμος, αποσταμό δεν έχουν.
  • Μάρτης έβρεχε, θεριστής εχαίρονταν.
  • Μάρτης έβρεχε, θεριστής τραγούδαγε.
  • Μη σε γελάσει ο βάτραχος και το χελιδονάκι, αν δε λαλήσει ο τζίτζικας, δεν είν’ καλοκαιράκι.
  • Πρωτόλη (Ιούνιε), Δευτερόλη (Ιούλιε) μου, φτωχολογιάς ελπίδα.
  • Το τραγούδι του Θεριστή, η χαρά του Αλωνιστή.
  • Τον Ιούνιο αφήνουν το δρεπάνι και σπέρνουν το ρεπάνι.

Πηγή

ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΜΑΣ στο GoogleNews και στα Social

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΑΡΘΡΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

spot_img

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

spot_img